هدی فلاح، تهیهكننده و مجری برنامه «چراغ» رادیو تهران كه در دو بخش تهیهكنندگی برنامههای مستمر و گویندگی برنامههای مستمر جشنواره پژواك نامزد شده است، معتقد است در یك برنامه علمی، مجری نباید صرفاً واسطه میان پرسش و پاسخ باشد؛ بلكه باید موضوع را بفهمد، واقعاً به مهمان گوش دهد و در لحظه بتواند مسیر گفتوگو را متناسب با نیاز مخاطب تغییر دهد.
برنامههای علمی رادیویی همواره با یك چالش جدی مواجهاند؛ چگونه میتوان مفاهیم تخصصی را بدون گرفتار شدن در زبان دانشگاهی، برای مخاطب عمومی قابل فهم و در عین حال دقیق و جذاب ارائه كرد؟ «چراغ» رادیو تهران تلاش كرده این فاصله را با تكیه بر گفتوگوی زنده، سادهسازی علمی، مثالهای روزمره و حضور كارشناسان حوزههایی مانند هوش مصنوعی كاهش دهد.
هدی فلاح، تهیهكننده و مجری «چراغ»، درباره رویكرد اجرایی این برنامه گفت: رسانه قرار نیست دانشگاه یا كلاس درس باشد. قرار است یك جرقه ایجاد كند؛ همانطور كه خود من از كودكی با دیدن برنامهها و مستندهای علمی، به موضوعاتی مثل نجوم و كیهانشناسی علاقهمند شدم و بعد از برنامه دنبال مطالعه بیشتر رفتم.
وی افزود: در چراغ تلاش میكنیم موضوع را ساده كنیم، اما سطحی نكنیم و در عین حال گفتوگو آنقدر زنده باشد كه مخاطب احساس نكند وارد كلاس درس شده است.
فلاح كه فعالیت رادیویی خود را از سال 1385 و كلاسهای گویندگی باشگاه رادیو جوان آغاز كرده است، بخش مهمی از نگاه حرفهای خود را حاصل آموزشهای مرحوم جواد مانی دانست و گفت: مانی به ما میگفت رادیو فقط یك شغل چندساعته نیست؛ باید كتاب بخوانید، نمایشگاه بروید، آدمها را ببینید و تجربه جمع كنید، چون مواد اولیه اجرا از تمام زندگی شما میآید.
این تهیهكننده و مجری ادامه داد: مرحوم مانی یكبار خیلی صریح به من گفت شاید گوینده خیلی خوبی نشوی، اما میتوانی مجری خوبی باشی. منظورش این بود كه شاید نقطه قوت من جنس صدا نباشد، اما مطالعه، فهم موضوع، هوش و واكنش در لحظه میتواند در اجرا كمككننده باشد.
فلاح تأكید كرد كه در برنامه علمی، مجری باید شناخت كافی از موضوع داشته باشد، نه برای جایگزین شدن با كارشناس، بلكه برای اینكه بتواند گفتوگو را هدایت كند. به گفته او، مجری باید حرف یك كارشناس را بشنود، از دل آن پرسش تازهای بیرون بكشد، تناقضها را تشخیص دهد و هرجا لازم بود از مهمان بخواهد موضوع را برای مخاطب عمومی سادهتر توضیح دهد.
وی درباره همزمانی تهیهكنندگی و اجرا در «چراغ» نیز گفت: پیش از هر برنامه، مسیر كلی آن را در ذهنم طراحی میكنم، اما در یك برنامه زنده باید پذیرفت كه شاید فقط 30 درصد طراحی اولیه بدون تغییر باقی بماند و 70 درصد در جریان اجرا تغییر كند. ارزش طراحی اولیه هم این است كه وقتی اتفاقی پیشبینینشده رخ میدهد، نقشهای در ذهن داری و میدانی برنامه نسبت به آن باید به كدام سمت برود.
فلاح «شنیدن واقعی» را یكی از مهمترین مهارتهای مجری دانست و افزود: گاهی بهترین سؤال برنامه اصلاً در برگه پرسشها نیست و از جملهای بیرون میآید كه مهمان همان لحظه گفته است. مجری باید همزمان حواسش به زمان، مخاطب، مسیر برنامه و حرف مهمان باشد.
او درباره مواجهه با موضوعات تخصصی هوش مصنوعی نیز تصریح كرد: گاهی فاصله مجری با تخصص دانشگاهی، خودش یك مزیت است؛ چون میتواند بفهمد كدام اصطلاح برای مخاطب عمومی نامفهوم است. وظیفه من این نیست كه نشان بدهم همه اصطلاحات را میدانم؛ گاهی باید بگویم این واژه یعنی چه و از كارشناس بخواهم آن را برای كسی كه اولین بار این بحث را میشنود توضیح دهد.
این تهیهكننده و مجری رادیو تهران در پایان گفت: هر چیزی كه برای من و مهمان جذاب است، الزاماً برای آنتن عمومی مناسب نیست. باید همیشه یك جای خالی برای مخاطب نگه داشت و از خود پرسید آیا كسی كه پشت رادیو نشسته و تخصص دانشگاهی ندارد، هنوز با ما همراه است یا نه. برای من، ویژگی اصلی چراغ این است كه مجری فقط واسطه سؤال و جواب نباشد؛ بلكه عضوی از گفتوگو باشد.