معاون پیشگیری و كاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به احتمال تأثیر الگوهای بارشی و شرایط اقلیمی بر مخاطره سیلاب گفت: بر اساس الگوهای بارشی مختلف، اثر بارش بر حوزه‌های آبریز و مسیرهای جاری‌شدن آب در تهران بررسی شده است. او با تأكید بر كوهپایه‌ای بودن پایتخت، توسعه شبكه كانال‌ها و تونل‌های انتقال آب، شناسایی گلوگاه‌های سیلابی و آمادگی مناطق شهری را از اقدامات مهم كاهش خطر سیلاب برشمرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، سیدعلی شریفی، معاون پیشگیری و كاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در برنامه رادیویی «دور یك میز» به مناسبت روز ملی مدیریت و پیشگیری از بحران، با تشریح مخاطرات سیلاب در پایتخت، درباره نقش الگوهای بارشی، پدیده ال‌نینو، وضعیت حوزه‌های آبریز شمال تهران و اقدامات زیرساختی برای هدایت روان‌آب‌ها توضیح داد.
وی با اشاره به اینكه سیلاب از مخاطرات مهم شهر تهران به شمار می‌رود، گفت: موقعیت جغرافیایی پایتخت و گستردگی حوزه آبریز ارتفاعات شمالی باعث می‌شود آب ناشی از بارش‌ها از ارتفاعات به سمت شهر جریان پیدا كند. وجود روددره‌ها و مسیرهای طبیعی عبور آب در كنار توسعه شهری، ضرورت توجه به مسیرهای انتقال روان‌آب و پیش‌بینی رفتار سیلاب را دوچندان می‌كند.
ال‌نینو و ضرورت آمادگی در برابر الگوهای بارشی متفاوت
شریفی در بخشی از گفت‌وگو با اشاره به شرایط اقلیمی و احتمال وقوع پدیده ال‌نینو در سال جاری، توضیح داد كه تغییرات دمایی و شرایط اقیانوسی می‌توانند بر الگوهای بارش در مناطق مختلف جهان اثر بگذارند.
وی با بیان اینكه بارش‌های شدید و ناگهانی می‌توانند در برخی مناطق به جاری‌شدن سیلاب منجر شوند، بر ضرورت توجه به این احتمال‌ها در برنامه‌ریزی مدیریت بحران تأكید كرد.
وی با اشاره به سابقه بارش‌های شدید و سیلاب در تهران یادآور شد كه آمادگی در برابر این مخاطره نباید صرفاً به پیش‌بینی یك وضعیت جوی مشخص محدود شود. از نگاه مدیریت خطر، لازم است سناریوهای متفاوت بارشی بررسی شوند تا روشن شود در صورت وقوع بارش با شدت‌ها و حجم‌های مختلف، آب در كدام حوزه‌های آبریز جمع‌آوری و از چه مسیرهایی وارد شهر می‌شود و كدام نقاط ممكن است در معرض آب‌گرفتگی یا پس‌زدگی آب قرار گیرند.
540 كیلومتر مسیر انتقال آب و 160 كیلومتر توسعه مورد نیاز
معاون پیشگیری و كاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با تشریح اقدامات زیرساختی برای كاهش خطر سیلاب گفت: مجموعه‌ای از روددره‌ها، كانال‌ها و تونل‌های احداث‌شده در تهران، مسیر عبور آب از حوزه‌های آبریز شمالی به سمت بخش‌های جنوبی شهر و خروج آن از محدوده شهری را فراهم می‌كنند.
به گفته شریفی، مجموع طول این مسیرها حدود 540 كیلومتر است و برای تكمیل شبكه، احداث حدود 160 كیلومتر مسیر دیگر نیز مورد نیاز است. بخشی از این شبكه به‌صورت كانال‌های روباز و بخشی نیز در قالب تونل‌ها و مسیرهای زیرزمینی طراحی شده است تا آب ناشی از بارندگی بتواند از مناطق شهری عبور كند و به نقاط پایین‌دست برسد.
وی همچنین به اقداماتی مانند ایجاد حوضچه‌های تعدیل سیلاب در بخش‌هایی از شمال شهر اشاره كرد كه هدف از آنها كاهش شدت جریان و تعدیل روان‌آب پیش از ورود آن به محدوده‌های شهری است. این اقدامات در كنار توسعه مسیرهای انتقال آب، برای مدیریت جریان‌های ناشی از بارندگی و كاهش احتمال بروز خسارت دنبال می‌شوند.
مدل‌سازی بارش از دوره بازگشت پنج‌ساله تا 200ساله
شریفی با تأكید بر اینكه طراحی و ارزیابی شبكه انتقال آب باید بر اساس سناریوهای مختلف انجام شود، توضیح داد كه اثر الگوهای بارشی با دوره بازگشت پنج‌ساله، 10ساله، 50ساله، 100ساله و 200ساله بر حوزه‌های آبریز تهران بررسی شده است.
بر اساس توضیحات وی، هر یك از این الگوها حجم و ویژگی‌های بارشی متفاوتی دارند و می‌توانند جریان‌های متفاوتی از روان‌آب را در مسیرهای طبیعی، كانال‌ها و تونل‌های انتقال آب ایجاد كنند. بررسی این سناریوها كمك می‌كند نقاطی كه در شرایط بارش شدید ممكن است با كمبود ظرفیت، پس‌زدگی یا خروج آب از مسیر مواجه شوند، شناسایی شوند و اقدامات پیشگیرانه برای آنها در نظر گرفته شود.
وی افزود كه شناسایی این نقاط صرفاً به بررسی مسیرهای اصلی محدود نمی‌شود، بلكه شرایط محل اتصال مسیرهای آب، تغییر عرض كانال‌ها و نقاطی كه ظرفیت عبور جریان در آنها كاهش می‌یابد نیز اهمیت دارد. به همین دلیل، گلوگاه‌های سیلابی شناسایی و برای آنها اولویت‌بندی و برنامه‌ریزی انجام شده است.
گلوگاه‌های سیلابی؛ از شناسایی تا لایروبی و پایش مستمر
معاون پیشگیری و كاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به اینكه حتی وجود شبكه گسترده كانال‌ها و تونل‌ها نیز احتمال بروز مشكل در همه نقاط را به‌طور كامل از بین نمی‌برد، گفت ممكن است در برخی بخش‌ها به دلیل كاهش ظرفیت، انسداد یا نیاز به لایروبی، عبور روان‌آب با مشكل روبه‌رو شود.
به گفته وی، در فرآیند بررسی‌های انجام‌شده، محدوده‌هایی كه احتمال پس‌زدگی یا بیرون‌زدگی آب در آنها وجود دارد، شناسایی شده‌اند. همچنین كاربری‌های مهم و نقاطی كه در صورت بروز آب‌گرفتگی نیازمند آمادگی ویژه هستند، مشخص شده‌اند تا اقدامات ضروری به مسئولان مربوط و شهرداری‌های مناطق اعلام شود.
شریفی بر اهمیت نگهداری مستمر مسیرهای انتقال آب تأكید كرد و توضیح داد كه لایروبی، جلوگیری از انسداد و حفظ ظرفیت كانال‌ها باید به‌صورت پیوسته دنبال شود؛ زیرا عملكرد شبكه در زمان بارندگی شدید تنها به ساخت زیرساخت وابسته نیست و نگهداری و آماده‌به‌كاری آن نیز نقش تعیین‌كننده‌ای دارد.
تهران شهری كوهپایه‌ای است؛ خطر سیلاب به یك بخش شهر محدود نمی‌شود
شریفی در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت خطر سیلاب در مناطق شمالی و جنوبی تهران تأكید كرد كه نباید تصور كرد سكونت در مناطق مرتفع‌تر شهر به معنای مصونیت از خطر سیلاب است.
وی با اشاره به گستردگی حوزه آبریز ارتفاعات شمالی توضیح داد كه آب ناشی از بارندگی می‌تواند از ارتفاعات به سمت بخش‌های پایین‌دست حركت كند و در طول مسیر، بسته به شرایط زمین و مسیرهای عبور آب، مخاطرات متفاوتی ایجاد كند.
وی با اشاره به تجربه سیلاب‌های گذشته یادآور شد كه حضور در بستر رودخانه‌ها و مسیرهای عبور سیلاب، حتی در مناطقی كه از نظر ارتفاعی بالاتر قرار دارند، می‌تواند خطرناك باشد. ازاین‌رو، شناخت موقعیت جغرافیایی، توجه به هشدارها و پرهیز از ورود به حریم روددره‌ها و مسیل‌ها باید در همه مناطق شهر جدی گرفته شود.
توصیه‌های ایمنی هنگام بارندگی و جاری‌شدن روان‌آب
معاون پیشگیری و كاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با تأكید بر اینكه واكنش شهروندان در زمان بارندگی شدید می‌تواند در كاهش خسارات نقش مهمی داشته باشد، توصیه كرد مردم از نزدیك‌شدن به روددره‌ها، مسیل‌ها و كانال‌های انتقال آب خودداری كنند و در شرایط هشدار، مسیرهای امن را برای تردد انتخاب كنند.
وی همچنین درباره خطر تردد با خودرو و موتورسیكلت در آب‌گرفتگی‌ها هشدار داد و توضیح داد كه حتی جریان آب با عمق نسبتاً كم نیز می‌تواند وسایل نقلیه را جابه‌جا كند. به همین دلیل، شهروندان نباید برای عبور از مسیرهای آب‌گرفته خطر كنند و لازم است توصیه‌های رسمی را تا زمان رفع شرایط خطر رعایت كنند.
شریفی بر ضرورت توجه ویژه به كودكان، سالمندان و افرادی كه برای جابه‌جایی به زمان بیشتری نیاز دارند نیز تأكید كرد و گفت: بهتر است این افراد پیش از رسیدن روان‌آب به محدوده‌های خطرناك، به فضای امن منتقل شوند. همچنین پایان بارندگی در یك نقطه لزوماً به معنای پایان خطر نیست؛ زیرا روان‌آب ناشی از بارش در ارتفاعات ممكن است با تأخیر به مناطق پایین‌دست برسد.
وی در پایان تأكید كرد كه كاهش خطر سیلاب در تهران نیازمند تركیبی از برنامه‌ریزی بر اساس الگوهای مختلف بارشی، تكمیل و نگهداری زیرساخت‌های انتقال آب، شناسایی گلوگاه‌ها، آمادگی دستگاه‌های مسئول و رعایت توصیه‌های ایمنی از سوی شهروندان است.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.
