نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز سه شنبه 17 شهریور موفق شد یك فروند زهپاد (زیردریایی هوشمند و بدون سرنشین) متعلق به ارتش آمریكا را در تنگه هرمز شكار و توقیف كند. این رویداد بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و بینالمللی و فضای مجازی برانگیخته و از نگاه كارشناسان، بهعنوان یك شكست اطلاعاتی-تكنولوژیك برای واشنگتن ارزیابی میشود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، هادی البرزی، كارشناس رسانه، در گفتوگو با برنامه «صبح نو، تهران نو» ضمن بررسی ابعاد این عملیات گفت: با اینكه ساعات زیادی از انتشار این خبر نمیگذرد، اما تنها در حدود ده تا دوازده ساعت نخست، این رویداد هم در فضای مجازی داخلی و هم میان كاربران آمریكایی بازتاب وسیعی پیدا كرده است.
بازتاب گسترده در میان كاربران و نگرانی از مهندسی معكوس
البرزی با اشاره به واكنش كاربران آمریكایی تصریح كرد: یكی از محورهایی كه كاربران به آن پرداختهاند، این است كه ایرانیها با توجه به دانش فنی خود، چه بسا این فناوری زیرسطحی را مهندسی معكوس كنند. كاربران در عین حال به اهمیت شكار این وسیله نیز اشاره داشتهاند؛ بهویژه آنكه این زیردریایی (زیردریایی هدایتپذیر از راه دور) در سال 2025 به ارتش آمریكا تحویل شده بود.
بهگفته این كارشناس رسانه، همانگونه كه در سطح آسمان و فضا، پهپاد و جنگنده اهمیت دارد، در حوزه دریا نیز فناوری زیرسطحی و تكنولوژیهای نوین جایگاه ویژهای یافته و رقابتهای نظامی در آینده نزدیك به این عرصه وارد خواهد شد.
یادآوری تجربه شكار پهپادهای آمریكایی
البرزی با یادآوری تجربه سالهای گذشته گفت: چند سال پیش كه ایران پهپادهای آمریكایی را شكار كرد، شاهد تحولات بزرگی در سطح دنیا بودیم. پس از آن بود كه پهپادهای «شاهد» ایرانی رونمایی شد و آمریكاییها در شگفت ماندند كه چگونه ایران به یك پهپاد ارزانقیمت با قابلیتهای تهاجمی دست یافته است. رسانههای دنیا این رویداد را صرفاً یك غنیمت و شكار ندانستند، بلكه به ابعاد پیچیده اطلاعاتی و فناورانه ایران نیز اشاره كردند؛ اینكه ایران میتواند یك وسیله زیرسطحی را شكار كند و آن را به غنیمت بگیرد و چه بسا بعداً آن را مهندسی معكوس كند.
شكستی اطلاعاتی و تكنولوژیك برای آمریكا
وی با اشاره به تحلیلهای رسانههای جهانی تأكید كرد: رسانهها از زوایای مختلف به ارزش این غنیمت از حیث نظامی و سطح فناوری ایران پرداختهاند و این احتمال را بررسی میكنند كه این تكنولوژی در اختیار ایران قرار گرفته و مهندسی معكوس شود.
وی افزود: از دفاع مقدس 8 ساله كه توانستیم موشكها را مهندسی معكوس كنیم و به توان موشكی فعلی در سطح جهان برسیم، این روند در حوزه زیرسطحی و پهپادی نیز ادامه یافته است. از همین رو باید این رویداد را یك شكست اطلاعاتی و تكنولوژیك برای آمریكا در سطح رسانهها به شمار آوریم.
اشراف اطلاعاتی كامل ایران در آسمان و دریا/شكست بعد از شكست برای آمریكا
این كارشناس ادامه داد: از روز غیمت گرفتن این زهپاد، بهنوعی نبرد مهمی برای ایرانیها رقم خورد؛ از صبح كه بچههای نیروی هوافضا پهپاد آمریكایی را زدند تا رسیدن به این زیردریایی، و حتی پیش از آن روزهایی كه با موشكهای ویژه، ناوهای آمریكایی را فراری داده بودند. این مجموعه نشان میدهد نیروهای ما در سطح دریا و آسمان بسیار خوب عمل كردهاند؛ موضوعی كه در رسانههای دنیا به «شكست بعد از شكست» تعبیر شده است.
آگهی فروش زهپاد در سایت دیوار!
البرزی افزود: نكته مهم این است كه بازتاب این رویداد، تنها به رسانههای رسمی محدود نمانده و به میان كاربران فضای مجازی نیز كشیده شده است.
وی با اشاره به این موضوع گفت: حتی در فضای داخلی نیز شاهد بودیم كه كاربران به طنز به این اتفاق پرداختهاند؛ برای مثال، انتشار آگهی فروش یك زیردریایی در وبسایتهایی مانند «دیوار».
وی این توجه طنزآمیز را نشانه اهمیت بالای رویداد از منظر جامعهشناسی دانست و افزود: پرداختن طنز به یك موضوع، نشاندهنده اهمیت اجتماعی بالای آن است و در این مورد خاص، نمایانگر شكست یك ابرقدرت پوشالی تلقی میشود.
اهمیت اشراف اطلاعاتی بر زیرسطح دریا
این كارشناس با اشاره به عمق حركت این زیردریاییها تصریح كرد: این وسیلهها در سطح بسیار پایینی حركت میكنند و قرار میگیرند؛ اینكه چگونه شناسایی شده و چه توان فناورانهای داریم، خود موضوع قابل توجهی است. او این رویداد را یادآور شكار پهپاد آمریكایی در چند سال قبل دانست و گفت: هنگامكه آن پهپاد سالم به دست ایران افتاد، واكنش «اوباما»، رئیسجمهور وقت آمریكا، جالب بود و از ایرانیها میخواست كه پهپاد را پس بدهند؛ در حالی كه ابزارهایی كه سالم به دست طرف مقابل میافتد، برای آمریكا بهمراتب گرانتر تمام میشود، چراكه دانشمندان ایرانی میتوانند روی آنها كار كنند و آمریكاییها هیچگاه دوست ندارند سلاحها و جنگندههایشان به دست رقبا و دشمنان بیفتد.
روند اخبار از اطلاعرسانی تا تحلیل
البرزی با اشاره به چرخه رسانهای این رویداد گفت: در دوازده ساعت نخست، تنها خبر اولیه منتشر میشود؛ از دوازده ساعت به بعد، تحلیلها و تفسیرها در رسانههای رسمی بالا میآید و پس از آن، تحلیلها و مقالههایی درباره این موضوع در سطح رسانههای جهان منتشر شود كه هم به فناوری مورد استفاده ایران در عملیات زیرسطحی و هم به موقعیت تنگه هرمز میپردازند.
هرمز؛ مهمترین آبراه جهان
این كارشناس در پایان، تنگه هرمز را حساسترین نقطه جهان توصیف كرد و گفت: اتفاقات در حال رخدادن در این تنگه، آن را به مهمترین دیدگاهها و حساسترین موضوع جهان تبدیل كرده است. قسمت عمدهای از انرژی دنیا به این آبراه وابسته است و بخشی از آن بر قیمت كل انرژی جهان اثر میگذارد. شكار این زیردریایی در دهانه تنگه هرمز نیز از این حیث مهم است كه نشان میدهد ایرانیها توان كنترل این آبراه را حتی در زیر دریا دارا هستند.
برنامه «صبح نو؛ تهران نو»؛ شنبه تا چهارشنبه ساعت 6 تا 8 از رادیو تهران پخش میشود.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.